Meme Kanseri Tanı, Evreleme ve Risk Faktörleri

Meme Kanseri Tanı, Evreleme ve Risk Faktörleri
Meme Kanseri Tanı, Evreleme ve Risk Faktörleri

Meme Kanseri Risk Faktörleri

Meme kanserinin nedeni bilinmemektedir ancak birçok risk faktörü, hastalık insidansındaki artışla ilgili bulunmuştur. Bu risk faktörleri;

  • 40 yaş üzerinde olmak
  • Ailesinde, özellikle anne ve kızkardeşinde meme kanseri hikayesi olmak
  • Nulliparlar ya da ilk doğumunu 30 yaş üzerinde yapanlar
  • Daha önce bir memesinde kanser geçirenler
  • Daha önce meme, kolon, över, endometriyum ve tiroid kanseri geçirenler
  • Atipik hiperplazi hikayesi
  • Memelerin aşırı radyasyona maruz kalması
  • Özellikle menopozdan sonra yüksek yağlı diyet ve obesite hikayesi
  • Yüksek dozda uzun süre estrojen kullanma
  • Aşırı alkol tüketimi
  • Beningn meme hastalığı hikayesi olanlar.

Birçok risk faktörü tanımlanmış olmasına rağmen bu faktörlerin meme kanseri gelişecek kadınların sadece %25 inin tanımlanmasına yardım ettiği rapor edilmiştir.Meme kanserinde risk faktörlerinin tanılamaya yardımını engelleyen temel sorun, karsinomanın tanımlanabilir kliniksel gelişiminden önce 15- 20 yıllık uzun bir latent periyodunun olmasıdır.

Meme Kanserinde Evreleme

Meme Kanserinde Klinik Değerlendirme

Memedeki kitlelerin %90 nın kadının kendisi tarafından saptandığı tahmin edilmektedir. Saptanan bu kitlelerin %20- 25 malignensidir. Bulunan belirtilerin en yaygını bir kitle ya da meme dokusunda kalınlaşmadır. Kitle sert ve hareketsiz ya da yumuşaktır. İleri evrede deriye fiske olduğunda deride ya da meme ucunda çukurlaşmaya, çekilmeye, memenin şeklinde ve ölçülerinde değişime neden olur. Meme ucunda kanlı ya da temiz akıntı bulunabilir. Ancak memenin beningn değişimlerinde de meme ucunda akıntı olabilir. Akıntının tek taraflı, kanlı ve seröz olması kanser için dikkat çekicidir. İleri evreye kadar memede ağrı ve hassasiyet nadiren ortaya çıkar. İleri evrede Meme kanserlerinin yaklaşık yarısı, memenin üst dış kadranında yerleşir. İkinci en sık görülen lokasyon meme ucu gerisinde ya da areolanın çevresindedir.
Meme kanseri en fazla diğer memeye, aksillaya ve brakiyel pleksüse infiltre olur. En fazla metastaz yaptığı alanlar da akciğer, karaciğer ve kemiklerdir.
Erken tanı, mortaliteyi azaltır. Çünkü erken dönemde kanser küçüktür ve lezyon daha lokalizedir. Erken tanı için düzenli yapılan kendi kendine meme muayenesi önem taşır çünkü meme kanserlerinin %90′nı kadının kendisi tarafından bulunmuştur. Klinik muayene ile kanserlerin yaklaşık %26 sı, mamografide kaçanların da %10-15 i yakalanabilmededir. Kendi kendine meme muayenesinin yanında görüntüleme yöntemleri de meme kanserinin erken tanılanmasına yardım eder. Bu yöntemler Mamografi ve Ultrason’dur. Mamografi, henüz klinik olarak palpabıl olmayan tümörlerin erken dönemde tesbitini sağlar. Mamografi ile erken tanılama oranı %80-90 dır. Ultrason ile meme görüntüleme, kanserin erken teşhis yöntemi olarak kullanılamaz. Ultrason mamografide görülen oluşumların solid ya da kistik oluşumlar olup olmadığını ayırt etmek için kullanılır.
Mamogramda şüpheli bir durum varsa ya da kitle tesbit edildi ise iğne aspirasyonu ya da iğne lokalizasyon biyopsisi ile tanı doğrulanır. Ultra-son ile kitlenin kist ya da solid olup olmadığının ayrımı yapılır.

Amerikan Kanser Birliğinin meme kanserinin erken tanısı için önerileri şöyledir;

  • 20 yaş ve üzeri kadınlar için, her ay menstrual periyodun hemen sonunda kendi kendine meme muayenesi
  • 20-40 yaş arası her üç yılda bir, 40 yaş üzerinde her yıl doktor ya da hemşire tarafından klinik meme muayenesi
  • 35-39 yaş grubu kadınlar için temel mamografi
  • 40-49 yaş grubu kadınlar için 1-2 yılda bir tekrarlanan mamografi
  • 50 yaş ve üzerindeki kadınlar için yıllık mamografi

Doktor ya da hemşire tarafından yapılan yıllık meme muayenesi sırasında kadının kendi kendine meme muayene tekniği ve sıklığı da değerlendirilmelidir.

Kendi kendine meme muayenesi

  1. Memenin gözle muayenesi: ayna karşısında memeler ölçü, şekil, büzülme ve portakal kabuğu görünümü ve kırmızılık açısından değerlendirilir. Meme uçları akıntı, düzleşme, kanama ve çekilme açısından kontrol edilir. Bu kontroller kollar iki yanda ve yukarı doğru kaldırarak yapılır. Ayrıca eller kalçalarda iken sırt kasları gerilerek, meme derisi çukurlaşma ve çekilme açısından kontrol edilir.
  2. Memenin palpasyonla muayenesi: Sırtüstü yatarak bir el baş altına konur. Muayene edilecek tarafın sırt altına bir yastık yerleştirilir, böylece kitleleri daha kolay tesbit etmek için meme dokusunun göğüs duvarı üzerinde yassılaşması temin edilir. Palpasyon içten dışa doğru dairesel hareketlerle yapılır. Kadın memesini tanıdıkça değişiklikleri daha iyi anlıyabilir. Muayenin son hareketi meme ucunun sıkılarak salgının aranmasıdır.

Meme Kanserinde Klinik Değerlendirme

Kanser Tanısının Psikolojik Etkisi

Kanser tanısı alan kadınlar genellikle normal yaşamlarının değişeceğinden, eşlerinin tepkisinden, fonksiyonlarında ve görünümlerindeki değişikliklerden, uzun süren yetersizlikten, ağrıdan ve ölümden korkarlar. Keder, korku ve utanma en çok yaşadıkları duygulardır. Bu duygularını anlamada ve başkaları ile paylaşmada başarılı olamazlarsa yalnızlık ve çatışma duyguları artar. Olumsuz davranışları çevresi tarafından yanlış anlaşılır ve yakınlarının desteğini kaybetme riski ile karşılaşabilirler.

Günümüzde kanser artık kabul edilebilir bir hastalıktır. Bir çok kanserli birey normal yaşamlarını sürdürebilmekte, üretici ve mutlu olabilmektedirler. Hastalara kanser teşhisi ile baş edebilmelerinde ve sağlıklarını geliştirmede alternatif tedaviler uygulanmaktadır. Bunlar gevşeme, meditasyon (düşünceye yoğunlaşma), hipnoz, destek grupları ve düzenli egzersiz, dengeli diyet, vitamin ilaçları ve istirahat gibi sağlıklı yaşam biçimleridir. Bu alternatif tedavilerin önemi ve yararı artık kabul edilmektedir.

Meme Kanserinde Evreleme

  • Evre 0    Karsinoma insitu
  • Evre 1    Tümör <2 cm
  • Evre II A    Primer tümörün belirtisi yok, aksiler lenf nodlarına metastaz başlangıcı / Tümör<2cm, aksiler lenf nodlarına metastaz başlangıcı Tümör 2-5 cm arası
  • Evre II B    Tümör 2-5 cm arası, aksiler lenf nodlarına metastaz başlangıcı / Tümör > 5 cm
  • Evre III A    Primer tümör belirtisi yok, aksiler lenf nodlarına ya da diğer dokulara fiksasyon / Tümör< 2cm, aksiler lenf nodlarına ya da diğer dokulara fiksasyon Tümör 2-5 cm arası, aksiler lenf nodlarına ya da diğer dokulara fiksasyon Tümör >5 cm, aksiler lenf nodlarına metastaz başlangıcı Tümör> 5 cm, aksiler lenf nodlarına ya da diğer dokulara fiksasyon
  • Evre III B    Tümör göğüs duvarına ya da deriye direk olarak yayılmış, lenf nodlarına metastaz
  • Evre IV    Uzak metastazlar